آرماتوربندی فونداسیون گسترده یا رادیه؛ مراحل اجرا + نکات مهم

مرحله پنجم: اجرای آرماتور تقویتی پایین رادیه

بعد از تکمیل شبکه اصلی پایین، نوبت به اجرای میلگردهای تقویتی می‌رسد.

آرماتور تقویتی رادیه معمولاً در مناطقی اجرا می‌شود که براساس محاسبات سازه‌ای نیاز به فولاد بیشتری وجود دارد.

این میلگردها ممکن است در:

• زیر ستون‌ها
• اطراف ستون‌های پرتراکم
• زیر دیوارهای سازه‌ای
• نواحی دارای لنگر بیشتر
• محل تغییر ضخامت

قرار بگیرند.

در اجرای میلگردهای تقویتی باید به مشخصات زیر توجه شود:

• قطر میلگرد
• تعداد میلگردها
• فاصله آن‌ها
• طول تقویت
• محل شروع و پایان
• تراز قرارگیری

یکی از خطاهای متداول در اجرای رادیه این است که تیم اجرایی شبکه اصلی را اجرا می‌کند اما بخشی از تقویت‌های مشخص‌شده در نقشه را به دلیل شلوغی آرماتورها یا دشواری اجرا فراموش می‌کند.

به همین دلیل، پس از اجرای هر بخش بهتر است میلگردهای تقویتی با نقشه تطبیق داده شوند.

مرحله ششم: کنترل وصله میلگردها در فونداسیون گسترده

به دلیل ابعاد بزرگ رادیه، بسیاری از میلگردها نیاز به ادامه یا وصله دارند.

اما محل وصله نباید صرفاً براساس تمام شدن شاخه میلگرد انتخاب شود.

در اجرای وصله میلگرد فونداسیون گسترده باید سه موضوع بررسی شود:

طول وصله: طول همپوشانی باید مطابق ضوابط طراحی و نقشه اجرایی باشد.

محل وصله: محل اتصال میلگردها باید در موقعیت مناسب قرار گیرد و از ایجاد تمرکز بیش از حد وصله‌ها در یک ناحیه جلوگیری شود.

تراکم آرماتور: جمع شدن تعداد زیادی وصله در یک محدوده می‌تواند باعث افزایش تراکم میلگرد و ایجاد مشکل هنگام بتن‌ریزی شود.

در پروژه‌هایی با تراکم بالای آرماتور، ممکن است استفاده از کوپلر یا روش‌های دیگر اتصال میلگرد در نظر گرفته شود، اما این موضوع باید براساس طراحی و تأیید فنی انجام شود.

مبحث وصله میلگرد یا همان اورلب، در مقاله (اورلب میلگرد چیست و چقدر باید باشد؟ محاسبه طول وصله میلگرد ۱۰، ۱۲، ۱۴، ۱۶ و ۲۰ + نکات اجرایی) به طور کامل معرفی شده است.

مرحله هفتم: اجرای خرک فونداسیون گسترده

بعد از تکمیل شبکه پایین و تقویتی‌های آن، اجرای خرک آغاز می‌شود.

خرک یکی از مهم‌ترین اجزای اجرایی در رادیه‌های دارای دو شبکه آرماتور است، زیرا وزن شبکه بالایی را تحمل کرده و فاصله بین دو لایه میلگرد را حفظ می‌کند.

در زمان اجرای خرک باید موارد زیر بررسی شود:

• ارتفاع صحیح خرک
• مقاومت کافی برای تحمل وزن شبکه بالا
• پایداری در برابر رفت‌وآمد نیروهای اجرایی
• عدم ایجاد مشکل برای کاور بتن

خرک ضعیف یا فاصله نامناسب خرک‌ها می‌تواند باعث نشست شبکه فوقانی شود.

این موضوع مخصوصاً در فونداسیون‌هایی با ضخامت زیاد و حجم بالای میلگرد اهمیت بیشتری دارد.

ارتفاع خرک فونداسیون گسترده چگونه تعیین می‌شود؟

ارتفاع خرک رادیه براساس هندسه واقعی فونداسیون تعیین می‌شود.

برای مشخص کردن ارتفاع خرک باید موارد زیر در نظر گرفته شوند:

• ضخامت کلی فونداسیون
• کاور پایین
• کاور بالا
• قطر میلگردهای شبکه پایین
• قطر میلگردهای شبکه بالا
• تعداد لایه‌های آرماتور

به همین دلیل نمی‌توان یک عدد ثابت مانند «ارتفاع خرک همیشه برابر با ضخامت پی منهای یک مقدار مشخص است» را برای تمام پروژه‌ها استفاده کرد.

در فونداسیون‌هایی که:

• تغییر ضخامت دارند،
• چند لایه میلگرد اجرا می‌شود،
• چاله آسانسور وجود دارد،
• تقویت‌های سنگین دارند،

ممکن است ارتفاع خرک در بخش‌های مختلف متفاوت باشد.

مرحله هشتم: اجرای شبکه بالای فونداسیون رادیه

پس از نصب و تثبیت خرک‌ها، شبکه فوقانی اجرا می‌شود.

اجرای شبکه بالا باید با همان دقت شبکه پایین انجام شود.

در این مرحله موارد زیر کنترل می‌شوند:

• جهت میلگردها
• قطر آرماتورها
• فاصله میلگردها
• محل تقویتی‌ها
• تراز شبکه
• کاور بتن

یکی از نکات مهم این است که پس از قرار گرفتن وزن شبکه بالا و میلگردهای تقویتی، فقط ارتفاع اولیه خرک کافی نیست؛ بلکه باید تراز نهایی شبکه نیز بررسی شود.

زیرا ممکن است در اثر وزن آرماتورها یا رفت‌وآمد کارگران، برخی نقاط شبکه دچار تغییر ارتفاع شوند.

مرحله نهم: اجرای آرماتور تقویتی بالای رادیه

در بسیاری از پروژه‌ها، بخش مهمی از پیچیدگی آرماتوربندی رادیه مربوط به تقویت‌های فوقانی است.

این میلگردها ممکن است در قسمت‌های زیر اجرا شوند:

• اطراف ستون‌ها
• زیر دیوارهای برشی
• نوارهای مشخص‌شده در نقشه
• لبه‌های فونداسیون
• محل تغییر ضخامت

محل و مقدار این میلگردها باید دقیقاً از نقشه استخراج شود.

این تصور که «تمام تقویت‌های بالا فقط اطراف ستون‌ها قرار دارند» همیشه درست نیست؛ زیرا نحوه توزیع نیرو در هر پروژه متفاوت است.

مرحله دهم: اجرای میلگردهای انتظار ستون و دیوار

یکی از بخش‌های حساس در آرماتوربندی فونداسیون گسترده، اجرای صحیح میلگردهای انتظار ستون و دیوار است.

این میلگردها ارتباط بین فونداسیون و اعضای قائم سازه را ایجاد می‌کنند و موقعیت، تعداد و نحوه مهار آن‌ها باید کاملاً مطابق نقشه سازه باشد.

در اجرای میلگردهای انتظار ستون باید موارد زیر بررسی شود:

• تعداد میلگردها
• قطر میلگردها
• فاصله بین میلگردها
• محل قرارگیری نسبت به محور ستون
• طول مهاری داخل فونداسیون
• طول بیرون‌آمدگی میلگرد
• نحوه خم یا مهار در صورت نیاز

در فونداسیون‌های گسترده، به دلیل وجود شبکه‌های متعدد آرماتور و حجم زیاد میلگردهای تقویتی، ممکن است اطراف ریشه ستون‌ها بسیار متراکم شود.

در چنین شرایطی نباید برای ایجاد فضای بیشتر، میلگردهای اصلی شبکه بریده یا جابه‌جا شوند.

هرگونه تغییر در محل میلگردهای انتظار یا اصلاح تداخل‌های اجرایی باید با بررسی فنی و براساس دیتیل‌های سازه انجام شود.

اجرای میلگرد انتظار دیوار در فونداسیون رادیه

در ساختمان‌هایی که دارای دیوار برشی یا دیوارهای بتن‌آرمه هستند، بخش قابل توجهی از آرماتورهای قائم باید داخل فونداسیون مهار شوند.

این قسمت از رادیه معمولاً یکی از پرتراکم‌ترین نواحی آرماتوربندی است؛ زیرا همزمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• شبکه پایین فونداسیون
• شبکه بالای فونداسیون
• آرماتورهای تقویتی
• میلگردهای انتظار دیوار
• میلگردهای مرزی دیوار

به همین دلیل، پیش از اجرای کامل شبکه‌ها باید دیتیل اتصال دیوار و فونداسیون بررسی شود تا فضای لازم برای اجرای صحیح تمام میلگردها وجود داشته باشد.

یکی از اشتباهات اجرایی رایج، اجرای شبکه فونداسیون بدون توجه به دیتیل دیوار و سپس ایجاد تغییرات اجباری در زمان نصب ریشه‌های دیوار است.

مرحله یازدهم: آرماتوربندی چاله آسانسور و بازشوها

در بسیاری از پروژه‌ها، فونداسیون گسترده دارای بخش‌هایی مانند:

• چاله آسانسور
• بازشوهای تأسیساتی
• چاهک‌ها
• محل عبور تجهیزات

است.

این قسمت‌ها معمولاً دارای دیتیل اجرایی جداگانه هستند و نمی‌توان فقط براساس پلان کلی رادیه درباره نحوه قطع یا ادامه میلگردها تصمیم گرفت.

در اطراف بازشوها ممکن است نیاز باشد:

• بخشی از شبکه تغییر مسیر دهد،
• میلگردهای تقویتی اضافه شوند،
• لبه‌های بازشو تقویت شوند،
• ضخامت فونداسیون تغییر کند.

بنابراین این تصور که «هرجا میلگرد به بازشو رسید باید بریده شود» روش صحیحی نیست.

قطع میلگرد بدون جایگزینی یا تقویت مناسب می‌تواند باعث کاهش ظرفیت طراحی‌شده فونداسیون شود.