پروژه های شاخص
آموزش نقشه آرماتوربندی فونداسیون
آموزش نقشه آرماتوربندی فونداسیون

آموزش خواندن نقشه آرماتوربندی فونداسیون

وقتی برای اولین بار یک نقشه آرماتوربندی فونداسیون را باز می‌کنید، ممکن است با مجموعه‌ای شلوغ از خطوط، محورها، اعداد، فلش‌ها، علائم قطر میلگرد، مقاطع و نوشته‌هایی مانند TOP، BOT، ADD یا علامت @ روبه‌رو شوید.

اما نقشه فونداسیون را نباید یک‌باره خواند.

برای فهم صحیح آن باید یک مسیر مشخص داشته باشید:

مشخصات نقشه ← محورها و ابعاد ← تیپ فونداسیون ← شبکه پایین ← شبکه بالا ← میلگردهای تقویتی ← مقاطع و دیتیل‌ها ← کاور، وصله و میلگردهای انتظار

اگر این ترتیب رعایت شود، بخش بزرگی از شلوغی نقشه تبدیل به اطلاعات قابل فهم می‌شود.

برای خواندن نقشه آرماتوربندی فونداسیون ابتدا General Notes و علائم نقشه را بررسی کنید، سپس محورها و ابعاد فونداسیون را بخوانید. بعد مشخصات میلگردهای سفره پایین و بالا شامل قطر، فاصله و جهت اجرا را استخراج کنید. در پایان، میلگردهای تقویتی، انتظار ستون، مقاطع، کاور، محل وصله و سایر دیتیل‌های اجرایی را کنترل کنید. هیچ علامتی را نیز بدون بررسی Legend همان پروژه قطعی تفسیر نکنید. مبحث نهم مقررات ملی ساختمان نیز تأکید می‌کند که در نقشه‌های کارگاهی باید قطر میلگردها، محل خم، قطع و وصله، اندازه‌های مربوط و جزئیات و مقاطع موردنیاز ارائه شوند.

مجموعه OTIX صفر تا صد خدمات مربوط به آرماتوربندی پروژه‌های شما از کوچک تا بزرگ را ارائه می‌دهد. 

نقشه آرماتوربندی فونداسیون چیست؟

نقشه آرماتوربندی فونداسیون بخشی از نقشه‌های سازه‌ای ساختمان است که نحوه قرارگیری میلگردها در پی را مشخص می‌کند.

از این نقشه باید بتوان اطلاعاتی مانند موارد زیر را استخراج کرد:

  • نوع فونداسیون
  • ابعاد پی
  • ضخامت فونداسیون
  • قطر میلگردها
  • فاصله میلگردها
  • جهت آرماتورها
  • شبکه پایین
  • شبکه بالا
  • میلگردهای تقویتی
  • میلگردهای انتظار ستون
  • محل قطع میلگرد
  • محل وصله
  • طول‌های موردنیاز
  • کاور بتن
  • مقاطع فونداسیون
  • جزئیات اجرایی خاص

را به دست آورد.

مبحث نهم نیز ارائه قطر، فاصله و محل میلگردها و همچنین اطلاعات مربوط به خم، قطع و وصله را در نقشه‌های کارگاهی ضروری می‌داند.

بنابراین یک نقشه میلگرد فونداسیون فقط تصویری از تعدادی خط نیست؛ دستور اجرایی جای‌گذاری آرماتورهای پی است.

 

تفاوت پلان فونداسیون با نقشه آرماتوربندی فونداسیون چیست؟

این دو اصطلاح گاهی به جای یکدیگر استفاده می‌شوند، اما از نظر نقشه‌خوانی بهتر است میان آن‌ها تفاوت قائل شویم.

پلان هندسی یا قالب‌بندی فونداسیون

تمرکز این پلان بیشتر روی مواردی مانند:

  • محل پی‌ها
  • ابعاد فونداسیون
  • محور ستون‌ها
  • شناژها
  • اختلاف ترازها
  • چاله آسانسور
  • ضخامت‌ها
  • ابعاد پدستال‌ها

است.

پلان آرماتوربندی فونداسیون

در این نقشه تمرکز اصلی روی:

  • قطر میلگرد
  • فاصله میلگردها
  • شبکه فوقانی و تحتانی
  • آرماتورهای تقویتی
  • میلگردهای انتظار
  • طول و محل میلگردها

است.

در برخی پروژه‌ها این اطلاعات در چند شیت جداگانه و در بعضی پروژه‌ها در یک یا دو شیت ترکیبی ارائه می‌شوند.

به همین دلیل یکی از اولین کارها در نقشه خوانی فونداسیون این است که نام شیت‌ها و فهرست نقشه‌های سازه بررسی شود.

از دیگر خدمات اوتیکس در پروسه ساخت یک سازه می‌توان به اجرای فونداسیون نیز اشاره کرد. برای آشنایی بیشتر در این خصوص از صفحه مربوط به آن در سایت ما دیدن کنید.

قبل از خواندن نقشه میلگرد فونداسیون چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

قبل از اینکه سراغ اولین علامت میلگرد بروید، چهار قسمت را کنترل کنید.

۱. شماره و عنوان نقشه

برای مثال ممکن است با عنوان‌هایی مانند:

  • Foundation Plan
  • Foundation Reinforcement Plan
  • Bottom Reinforcement Plan
  • Top Reinforcement Plan
  • Foundation Details

مواجه شوید.

عنوان نقشه مشخص می‌کند قرار است چه اطلاعاتی را از آن استخراج کنید.

۲. Revision یا آخرین ویرایش

در پروژه‌های اجرایی ممکن است نقشه چند بار اصلاح شود.

اگر آرماتوربندی بر اساس نسخه قدیمی اجرا شود، حتی خواندن کاملاً صحیح نقشه نیز نتیجه درستی نخواهد داشت.

بنابراین قبل از شروع کنترل کنید:

آیا آخرین Revision مصوب را در اختیار دارید؟

۳. General Notes

قسمت یادداشت‌های عمومی سازه را نباید رد کرد.

ممکن است اطلاعات مهمی مانند:

  • مقاومت بتن
  • مشخصات میلگرد
  • کاور
  • طول وصله
  • ضوابط خم
  • واحد اندازه‌گیری
  • علائم اختصاری
  • توضیحات اجرایی

در همین قسمت نوشته شده باشند.

مبحث نهم نیز ارائه اطلاعات ضروری مصالح و جزئیات اجرایی در مدارک پروژه را مورد تأکید قرار می‌دهد.

۴. Legend یا راهنمای علائم

یکی از مهم‌ترین اصول در خواندن علائم نقشه آرماتوربندی این است:

معنی نهایی هر علامت را از Legend همان پروژه بخوانید.

ممکن است در نقشه‌های مختلف برای شبکه پایین از BOT، B یا علامت دیگری استفاده شود.

همین موضوع درباره جهت میلگردها، میلگرد تقویتی و شماره‌گذاری Bar Mark نیز صدق می‌کند.

بنابراین حفظ کردن تعدادی علامت رایج مفید است، اما Legend پروژه همیشه در اولویت قرار دارد.

آموزش خواندن نقشه آرماتوربندی فونداسیون مرحله‌به‌مرحله
آموزش خواندن نقشه آرماتوربندی فونداسیون مرحله‌به‌مرحله

آموزش نقشه آرماتوربندی فونداسیون مرحله‌به‌مرحله

برای خواندن نقشه، بهتر است این ۱۰ مرحله را به ترتیب طی کنید.

مرحله اول: محورهای فونداسیون را پیدا کنید

اولین چیزی که باید در پلان پیدا کنید، محورها یا Grid Lines هستند.

محورها معمولاً با:

  • عدد
  • حروف
  • یا ترکیب آن‌ها

نام‌گذاری می‌شوند.

برای مثال:

A، B، C

در یک جهت و:

1، 2، 3، 4

در جهت دیگر.

محورها برای تعیین دقیق محل:

  • ستون‌ها
  • دیوارها
  • پی‌ها
  • شناژها
  • و سایر اجزای سازه

به کار می‌روند.

در پلان فونداسیون نیز ابعاد و موقعیت اجزا با استفاده از خطوط محوری و اندازه‌گذاری مشخص می‌شوند.

مثال خواندن محور

اگر نوشته شده باشد:

Column C3 at Grid B-4

یعنی ستون موردنظر در محل تقاطع محور B و محور 4 قرار دارد.

در نقشه واقعی ممکن است همین اطلاعات فقط از روی محل ترسیم ستون قابل مشاهده باشد.

قبل از آرماتورخوانی باید موقعیت خود را در شبکه محورها پیدا کنید؛ در غیر این صورت ممکن است دیتیل مربوط به یک پی را برای پی دیگری بخوانید.

مرحله دوم: نوع و ابعاد فونداسیون را مشخص کنید

بعد از محوربندی، باید بفهمید با چه نوع فونداسیونی روبه‌رو هستید.

ممکن است نقشه مربوط به:

  • پی منفرد
  • پی نواری
  • پی مشترک
  • فونداسیون گسترده یا رادیه
  • کلاف یا شناژ

باشد.

در نقشه ممکن است هر پی یک تیپ داشته باشد، مانند:

F1

F2

F3

یا:

P1

P2

در چنین حالتی باید سراغ Foundation Schedule یا جدول تیپ‌بندی بروید.

جداول تیپ‌بندی در نقشه‌های فونداسیون می‌توانند ابعاد و مشخصات تیپ‌های مختلف پی را یکجا نشان دهند.

جدول تیپ‌بندی چه اطلاعاتی می‌دهد؟

بسته به پروژه ممکن است شامل:

باشد.

نباید این جدول را از روی نمونه‌های اینترنتی کپی کرد؛ مقادیر واقعی باید از نقشه همان پروژه استخراج شوند.

تیپ پی طول عرض ضخامت شبکه پایین شبکه بالا
F1 طبق نقشه طبق نقشه طبق نقشه مشخصات آرماتور مشخصات آرماتور
F2 طبق نقشه طبق نقشه طبق نقشه مشخصات آرماتور مشخصات آرماتور
تیپ پی: F1
طول: طبق نقشه
عرض: طبق نقشه
ضخامت: طبق نقشه
شبکه پایین: مشخصات آرماتور
شبکه بالا: مشخصات آرماتور
تیپ پی: F2
طول: طبق نقشه
عرض: طبق نقشه
ضخامت: طبق نقشه
شبکه پایین: مشخصات آرماتور
شبکه بالا: مشخصات آرماتور

مرحله سوم: علامت قطر و فاصله میلگرد را بخوانید

یکی از پرتکرارترین نوشته‌ها در نقشه میلگرد فونداسیون چیزی شبیه این است:

Ø16 @ 200

یا:

Φ16 @ 20 cm

شیوه نوشتن بسته به نقشه متفاوت است.

به‌صورت متداول:

Ø16

یعنی میلگرد با قطر ۱۶ میلی‌متر

و:

@200

یعنی فاصله محور تا محور میلگردها ۲۰۰ میلی‌متر

است.

علامت Ø یا Φ به‌طور گسترده برای نشان دادن قطر میلگرد و علامت @ برای نشان دادن فاصله استفاده می‌شود، اما نحوه نگارش کامل باید با Legend همان نقشه کنترل شود.

مثال

اگر روی نقشه نوشته شده باشد:

Ø18 @ 150

در یک نقشه با واحد میلی‌متر، معمولاً منظور:

میلگرد قطر ۱۸ میلی‌متر با فاصله ۱۵۰ میلی‌متر محور تا محور

است.

اما قبل از نتیجه‌گیری حتماً واحدهای General Notes را بررسی کنید.

مرحله چهارم: سفره پایین میلگرد فونداسیون را پیدا کنید

در فونداسیون‌های دارای شبکه دوطرفه، معمولاً مجموعه‌ای از آرماتورها نزدیک سطح پایین پی قرار دارد.

این شبکه را اصطلاحاً:

سفره پایین میلگرد

یا:

Bottom Reinforcement

می‌نامند.

در نقشه ممکن است با علامت‌هایی مانند:

BOT

BOTTOM

B

یا علائم تعریف‌شده دیگری مشخص شود.

معنی نهایی باید از Legend پروژه کنترل شود.

سفره پایین چه اطلاعاتی دارد؟

برای خواندن سفره پایین باید چهار سؤال را پاسخ دهید:

میلگرد چه قطری دارد؟

فاصله آن چند است؟

در چه جهتی اجرا می‌شود؟

در کدام محدوده ادامه دارد؟

برای مثال، اگر طبق Legend پروژه نوشته شده باشد:

B: Ø16 @ 200 EW

می‌تواند به این معنی باشد که در شبکه پایین:

  • میلگرد قطر ۱۶
  • با فاصله ۲۰ سانتی‌متر
  • در هر دو جهت

اجرا شود.

عبارت EW = Each Way در برخی نقشه‌های مهندسی برای «هر دو جهت» استفاده می‌شود، اما استفاده از آن در همه نقشه‌ها الزامی نیست.

مرحله پنجم: سفره بالا میلگرد را بخوانید

شبکه نزدیک سطح فوقانی فونداسیون را:

سفره بالا

یا:

Top Reinforcement

می‌گویند.

ممکن است روی نقشه با:

TOP

T

یا علامت دیگری مشخص شده باشد.

در بعضی فونداسیون‌ها شبکه بالا و پایین تقریباً سراسری است و در برخی دیگر شبکه فوقانی فقط در محدوده‌های خاص یا همراه با آرماتور تقویتی اجرا می‌شود.

بنابراین وجود سفره پایین به معنی مشابه بودن سفره بالا نیست.

تفاوت سفره بالا و پایین میلگرد چیست؟

شبکه بالا و پایین در ارتفاع‌های متفاوتی از فونداسیون قرار دارند و بر اساس توزیع نیروها و طراحی سازه تعیین می‌شوند.

از نظر اجرایی نیز باید میان آن‌ها فاصله ایجاد شود.

معمولاً:

اسپیسرها

شبکه پایین را نسبت به کف در تراز صحیح قرار می‌دهند و:

میلگرد خرک

برای نگهداری شبکه فوقانی در ارتفاع تعیین‌شده استفاده می‌شود.

بنابراین هنگام خواندن دیتیل آرماتور فونداسیون باید همزمان سه چیز را کنترل کنید:

کاور پایین + فاصله دو شبکه + کاور بالا

مرحله ششم: جهت میلگردها را تشخیص دهید

یکی از اشتباهات رایج این است که فقط قطر و فاصله خوانده شود و جهت میلگردها نادیده گرفته شود.

در فونداسیون ممکن است دو گروه میلگرد داشته باشید:

  • میلگردهای راستای X
  • میلگردهای راستای Y

یا:

  • میلگرد طولی
  • میلگرد عرضی

در فونداسیون گسترده نیز شبکه معمولاً در دو جهت اصلی پلان اجرا می‌شود.

برای تشخیص جهت:

  1. به فلش یا Leader نوشته میلگرد نگاه کنید.
  2. مسیر خطوط میلگرد را دنبال کنید.
  3. محورهای X و Y را کنترل کنید.
  4. در صورت ابهام، مقطع همان محدوده را ببینید.

چرا مقطع مهم است؟

در پلان، دو شبکه ممکن است روی یکدیگر بیفتند و تشخیص اینکه کدام میلگرد در بالا و کدام در پایین است دشوار شود.

Section یا مقطع این ابهام را حل می‌کند.

مقطع نمای جانبی عضو را نشان می‌دهد و اطلاعاتی درباره ابعاد، ضخامت و موقعیت اجزای مختلف فونداسیون ارائه می‌کند.

مرحله هفتم: میلگردهای تقویتی را پیدا کنید

تمام آرماتورهای فونداسیون الزاماً سراسری نیستند.

ممکن است طراح در بعضی نواحی میلگرد بیشتری نیاز داشته باشد.

این میلگردها ممکن است با عباراتی مانند:

ADD

ADD. BAR

EXTRA BAR

یا کدهای اختصاصی نقشه مشخص شوند.

مثال خواندن میلگرد تقویتی

فرض کنید طبق Legend پروژه نوشته شده باشد:

ADD 4Ø20 L=1800

این یادداشت می‌تواند بیانگر:

  • ۴ عدد میلگرد
  • قطر ۲۰ میلی‌متر
  • با طول ۱۸۰۰ میلی‌متر

باشد.

اما هنوز باید بفهمید:

  • میلگرد در بالا است یا پایین؟
  • در چه جهت قرار دارد؟
  • نقطه شروع و پایان آن کجاست؟
  • نسبت به محور ستون چگونه جانمایی شده؟

این اطلاعات معمولاً با پلان، فلش‌ها و مقاطع تکمیل می‌شوند.

مرحله هشتم: مقاطع فونداسیون را حتماً بخوانید

یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات در آموزش خواندن نقشه آرماتوربندی فونداسیون این است که تمام توجه روی پلان گذاشته شود.

پلان به‌تنهایی کافی نیست.

علامت مقطع معمولاً با یک خط برش و نشانه‌ای همراه است که شما را به Section مربوط هدایت می‌کند.

مثلاً:

SECTION A-A

یا:

SECTION 1

در مقطع فونداسیون دنبال چه چیزهایی باشیم؟

  • ضخامت فونداسیون: عمق واقعی عضو مشخص می‌شود.
  • سفره پایین: محل و تعداد لایه‌های پایین دیده می‌شود.
  • سفره بالا: موقعیت شبکه فوقانی مشخص می‌شود.
  • کاور: ممکن است Cover در مقطع یا General Notes درج شده باشد.
  • میلگرد خرک: در برخی دیتیل‌ها شکل و ارتفاع خرک نمایش داده می‌شود.
  • میلگرد انتظار ستون: نحوه ادامه آرماتورهای ستون داخل فونداسیون مشخص می‌شود.
  • پله یا تغییر ضخامت: اگر فونداسیون در قسمتی ضخیم‌تر باشد، پلان ممکن است به‌تنهایی برای فهم آن کافی نباشد.

برای اینکه بهتر نقشه آرماتوربندی را درک کنید، نیاز است با میلگردهای فونداسیون و نقش هریک نیز آشنا باشید. مقاله (انواع میلگرد در فونداسیون و کاربرد هرکدام) اطلاعات کافی را در اختیار شما قرار می‌دهد.

مرحله نهم: میلگردهای انتظار ستون را کنترل کنید

یکی دیگر از قسمت‌های مهم دیتیل آرماتور فونداسیون، Starter Bars یا میلگردهای انتظار است.

این میلگردها از فونداسیون خارج می‌شوند تا اتصال آرماتور ستون، دیوار یا عضو بالاتر را فراهم کنند.

در نقشه باید مواردی مانند:

  • تعداد
  • قطر
  • فاصله
  • موقعیت
  • طول مهاری
  • نحوه خم
  • طول بیرون‌آمدگی

را بررسی کنید.

مبحث نهم ارائه جزئیات خم، قطع و وصله میلگردها و اندازه‌های مربوط را در نقشه‌های کارگاهی لازم می‌داند.

مرحله دهم: کاور، وصله و طول مهاری را بررسی کنید

در پایان، فقط تعداد و قطر میلگردها کافی نیست.

باید کنترل شود که میلگردها در چه موقعیتی اجرا می‌شوند.

سه موضوع مهم عبارت‌اند از:

1/ کاور میلگرد فونداسیون:

فاصله بیرونی‌ترین میلگرد از سطح خارجی بتن باید مطابق نقشه باشد.

در اجرا معمولاً از اسپیسر و لقمه مناسب برای تثبیت این فاصله استفاده می‌شود.

2/ محل وصله میلگرد:

محل وصله را نباید آرماتوربند برای کاهش پرت میلگرد انتخاب کند.

مبحث نهم محل قطع و وصله و اندازه‌های مربوط را از اطلاعات موردنیاز نقشه کارگاهی می‌داند.

3/ طول مهاری:

میلگردهای انتهایی، انتظار و برخی میلگردهای تقویتی باید طول لازم برای انتقال نیرو را داشته باشند.

عدد نهایی باید از دیتیل و نقشه طراحی خوانده شود.

مقاله (اورلب میلگرد فونداسیون چیست؟ طول مهاری، محل وصله و کوپلر) به شما کمک می‌کند تا مرحله نهایی خواندن نقشه آرماتوربندی را بهتر درک کنید.

مهم‌ترین علائم نقشه آرماتوربندی

علائم دقیق می‌توانند بین شرکت‌های طراحی متفاوت باشند، اما جدول زیر تعدادی از نمادهای رایج را برای آشنایی اولیه نشان می‌دهد.

علامت رایج مفهوم احتمالی
Ø یا Φ قطر میلگرد
@ فاصله میلگردها
T یا TOP میلگرد بالا
B یا BOT میلگرد پایین
EW هر دو جهت
ADD میلگرد تقویتی
C/C محور تا محور
L طول
F1, F2... تیپ فونداسیون
SECTION مقطع
TYP دیتیل تیپ یا تکرارشونده
Ø یا Φ
قطر میلگرد
@
فاصله میلگردها
T یا TOP
میلگرد بالا
B یا BOT
میلگرد پایین
EW
هر دو جهت
ADD
میلگرد تقویتی
C/C
محور تا محور
L
طول
F1, F2...
تیپ فونداسیون
SECTION
مقطع
TYP
دیتیل تیپ یا تکرارشونده

هشدار: این جدول جای Legend نقشه را نمی‌گیرد.

ممکن است یک طراح از B برای Bottom استفاده کند و نقشه دیگری نام‌گذاری متفاوتی داشته باشد. به همین دلیل منابع آموزشی نقشه‌خوانی نیز بر مراجعه به راهنما و شیوه علامت‌گذاری همان نقشه تأکید می‌کنند.

علامت Ø16@20 در نقشه یعنی چه؟

این ترکیب از پرتکرارترین مواردی است که کاربر جست‌وجو می‌کند.

اگر واحد نقشه سانتی‌متر باشد:

Ø16@20

معمولاً یعنی:

میلگرد قطر ۱۶ میلی‌متر با فاصله ۲۰ سانتی‌متر محور تا محور

و اگر نقشه با میلی‌متر نوشته شده باشد، ممکن است همین اطلاعات به‌شکل:

Ø16@200

نمایش داده شود.

همیشه واحد نقشه را کنترل کنید.

 

علامت Ø16@20 T&B یعنی چه؟

اگر در Legend همان پروژه:

T = Top

و:

B = Bottom

تعریف شده باشند، عبارت:

Ø16@20 T&B

می‌تواند به معنی اجرای میلگرد قطر ۱۶ با فاصله ۲۰ سانتی‌متر در بالا و پایین عضو باشد.

اما هنوز باید جهت اجرای میلگردها مشخص شود.

اگر عبارت EW نیز وجود داشته باشد و در Legend به معنای Each Way تعریف شده باشد، اجرای دوطرفه را نشان می‌دهد.

مثال عملی خواندن یک یادداشت آرماتور

فرض کنید روی یک نقشه نوشته شده است:

B1: Ø16@200 EW

و در Legend پروژه مشخص شده:

B1 = Bottom Layer 1

EW = Each Way

از این یادداشت می‌توان فهمید:

  1. میلگرد مربوط به شبکه پایین است.
  2. قطر میلگرد ۱۶ میلی‌متر است.
  3. فاصله محور تا محور ۲۰۰ میلی‌متر است.
  4. در هر دو جهت اجرا می‌شود.

اما این هنوز تمام اطلاعات نیست.

باید از پلان و مقاطع بفهمید:

  • محدوده اجرای شبکه کجاست؟
  • در لبه‌ها چگونه مهار می‌شود؟
  • میلگرد تقویتی دارد یا نه؟
  • طول وصله چقدر است؟
  • کاور شبکه چقدر است؟

این دقیقاً دلیل اهمیت مطالعه همزمان پلان و دیتیل‌هاست.

سفره اول و دوم میلگرد
سفره اول و دوم میلگرد

سفره اول و دوم میلگرد یعنی چه؟

گاهی در پروژه به جای «بالا و پایین» با اصطلاح:

  • سفره اول
  • سفره دوم

مواجه می‌شوید.

این عبارت‌ها ممکن است در کارگاه برای لایه‌های مختلف شبکه استفاده شوند، اما بهتر است برای جلوگیری از ابهام مشخص کنید منظور:

شبکه پایین یا Bottom Mat

و:

شبکه بالا یا Top Mat

است.

اگر در هر تراز دو جهت میلگرد روی یکدیگر قرار داشته باشند، حتی ترتیب قرارگیری میلگردهای X و Y نسبت به یکدیگر می‌تواند در تراز واقعی شبکه مؤثر باشد.

در چنین مواردی Section و Detail پروژه ملاک اجرا هستند.

 

از کجا بفهمیم کدام میلگرد روی کدام میلگرد قرار می‌گیرد؟

در پلان دو بعدی همیشه واضح نیست که در محل تقاطع، میلگرد X روی میلگرد Y قرار دارد یا برعکس.

برای فهم این موضوع:

  1. مقطع را بررسی کنید.
  2. دیتیل شبکه را ببینید.
  3. کاور و ترازهای میلگرد را کنترل کنید.
  4. General Notes را بخوانید.

اگر نقشه در این مورد ابهام دارد، نباید صرفاً بر اساس عادت کارگاهی تصمیم گرفت.

 

Bar Mark در نقشه میلگرد چیست؟

در نقشه‌های اجرایی ممکن است هر گروه میلگرد با یک کد مشخص شود.

برای مثال:

B01

B02

F12

یا کدهای دیگر.

این کدها معمولاً شما را به جدول خم و برش یا Bar Bending Schedule متصل می‌کنند.

در جدول مربوط می‌توان اطلاعاتی مانند:

  • شماره میلگرد
  • قطر
  • شکل
  • طول
  • تعداد
  • ابعاد خم

را مشاهده کرد.

نوع نام‌گذاری کاملاً وابسته به سیستم دفتر طراحی است.

چگونه نقشه آرماتور را به لیست میلگرد تبدیل کنیم؟

بعد از خواندن نقشه می‌توان اطلاعات را در یک جدول ساده ثبت کرد.

کد محل قطر فاصله/تعداد طول تراز
B1 شبکه اصلی طبق نقشه طبق نقشه طبق دیتیل پایین
T1 شبکه اصلی طبق نقشه طبق نقشه طبق دیتیل بالا
A1 تقویتی طبق نقشه طبق نقشه طبق نقشه مشخص‌شده
کد: B1
محل: شبکه اصلی
قطر: طبق نقشه
فاصله/تعداد: طبق نقشه
طول: طبق دیتیل
تراز: پایین
کد: T1
محل: شبکه اصلی
قطر: طبق نقشه
فاصله/تعداد: طبق نقشه
طول: طبق دیتیل
تراز: بالا
کد: A1
محل: تقویتی
قطر: طبق نقشه
فاصله/تعداد: طبق نقشه
طول: طبق نقشه
تراز: مشخص‌شده

این جدول برای:

  • لیستوفر
  • سفارش میلگرد
  • کنترل برش
  • کنترل اجرا

مفید است.

نقشه‌خوانی صحیح امکان استخراج نوع، قطر، تعداد، طول و فاصله آرماتورها را فراهم می‌کند.

نحوه خواندن نقشه آرماتوربندی فونداسیون گسترده

در رادیه یا فونداسیون گسترده معمولاً تعداد خطوط و نوشته‌ها بیشتر است.

برای ساده‌تر شدن کار، نقشه را به چهار لایه ذهنی تقسیم کنید:

  • شبکه پایین راستای X: تمام میلگردهای پایین در یک جهت.
  • شبکه پایین راستای Y: میلگردهای عمود بر گروه قبل.
  • شبکه بالا راستای X: میلگردهای تراز بالا.
  • شبکه بالا راستای Y:میلگردهای تراز بالا در جهت دوم.

بعد میلگردهای:

  • تقویتی زیر ستون
  • تقویتی بین ستون‌ها
  • اطراف بازشوها
  • چاله آسانسور
  • لبه‌ها

را جداگانه اضافه کنید.

این روش اجازه نمی‌دهد خطوط زیاد نقشه شما را گیج کنند.

 

خواندن دیتیل آرماتور فونداسیون منفرد

در پی منفرد معمولاً ابتدا تیپ پی را پیدا می‌کنید.

مثلاً:

F3

بعد جدول یا دیتیل F3 را باز می‌کنید و این موارد را می‌خوانید:

  • طول پی
  • عرض
  • ضخامت
  • میلگرد پایین X
  • میلگرد پایین Y
  • میلگرد بالا در صورت وجود
  • آرماتورهای انتظار ستون
  • کاور
  • دیتیل لبه و مهاری

فقط دیدن عبارت F3 در پلان برای اجرای پی کافی نیست.

باید دیتیل مربوط به F3 نیز پیدا شود.

 

خواندن نقشه فونداسیون نواری

در فونداسیون نواری باید علاوه بر میلگردهای طولی، آرماتورهای عرضی را نیز تفکیک کنید.

مواردی که باید کنترل شوند:

  • عرض نوار
  • ضخامت
  • میلگردهای طولی پایین
  • میلگردهای عرضی
  • شبکه بالا در صورت طراحی
  • تقویت محل ستون‌ها
  • تقاطع نوارها
  • وصله‌ها
  • مقاطع مختلف نوار

ممکن است در طول یک نوار، ضخامت یا آرماتور تغییر کند؛ بنابراین مسیر نوار را از ابتدا تا انتها دنبال کنید.

 

دیتیل Typical چیست؟

عبارت:

TYP

معمولاً مخفف Typical است.

یعنی دیتیلی که در شرایط مشابه تکرار می‌شود.

اما «تیپ» به معنی این نیست که هرجا چیزی شبیه آن دیدید، بدون کنترل از همان دیتیل استفاده کنید.

ابتدا باید مطمئن شوید شرایط پروژه واقعاً در محدوده کاربرد آن Detail قرار دارد.

 

چگونه مقطع را به پلان مرتبط کنیم؟

فرض کنید در پلان علامت:

A-A

را می‌بینید.

دو سر علامت جهت نگاه مقطع را مشخص می‌کنند.

در شیت مربوط، Section A-A را پیدا کنید.

سپس سه مرحله انجام دهید:

  1. محل خط A-A را در پلان مشخص کنید.
  2. اجزایی که خط برش از آن‌ها عبور کرده پیدا کنید.
  3. همان اجزا را در Section شناسایی کنید.

با چند بار انجام این تمرین، نقشه سه‌بعدی در ذهن شما شکل می‌گیرد.

 

ابعاد را از روی Scale اندازه بگیریم یا عدد نقشه؟

برای اجرای سازه، ابعاد درج‌شده روی نقشه و دیتیل‌های مصوب باید مبنا باشند.

اندازه‌گیری یک خط با خط‌کش از روی PDF یا پرینت می‌تواند به دلیل:

  • تغییر Scale هنگام چاپ
  • Fit شدن صفحه
  • کیفیت فایل
  • تغییر اندازه PDF

خطا ایجاد کند.

اگر عدد یا بعدی در نقشه مشخص نیست، بهتر است ابهام از طراح یا تیم فنی پروژه استعلام شود.

مبحث نهم نیز بر ارائه اندازه‌های مربوط به جزئیات میلگرد در نقشه‌های کارگاهی تأکید می‌کند.

 

چند نقشه را باید همزمان با نقشه آرماتور فونداسیون ببینیم؟

برای اجرای صحیح معمولاً نمی‌توان فقط یک شیت را باز کرد.

حداقل باید این مدارک در کنار هم بررسی شوند:

  • پلان فونداسیون: برای موقعیت و هندسه.
  • پلان آرماتور پایین: برای شبکه تحتانی.
  • پلان آرماتور بالا: برای شبکه فوقانی.
  • مقاطع: برای ارتفاع، ضخامت و تراز آرماتورها.
  • Foundation Details: برای دیتیل‌های خاص.
  • General Notes: برای الزامات عمومی.
  • پلان ستون‌گذاری: برای کنترل میلگردهای انتظار.
  • معماری مرتبط: برای کنترل موقعیت‌هایی مانند:
  1. چاله آسانسور
  2. اختلاف تراز
  3. بازشوها
  4. دیوارهای مهم

البته نقشه سازه در تعیین آرماتور مرجع است و هرگونه مغایرت بین مدارک باید پیش از اجرا رفع شود.

رایج‌ترین اشتباهات در خواندن نقشه آرماتوربندی فونداسیون

  1. خواندن نقشه بدون General Notes: ممکن است بخش مهمی از اطلاعات اصلاً روی پلان نوشته نشده باشد.
  2. ندیدن Revision: اجرای دقیق نسخه قدیمی همچنان اجرای اشتباه است.
  3. اشتباه گرفتن سفره بالا و پایین: این خطا می‌تواند باعث قرار گرفتن میلگردهای تقویتی در تراز نادرست شود.
  4. دیدن قطر و ندیدن فاصله: Ø16 به‌تنهایی اطلاعات کامل نیست. باید بدانید: چند عدد؟ با چه فاصله‌ای؟ در چه محدوده‌ای؟
  5. دیدن فاصله و ندیدن جهت: Ø16@20 در یک جهت با Ø16@20 در هر دو جهت متفاوت است.
  6. نخواندن مقاطع: بسیاری از ابهامات مربوط به ارتفاع، کاور و ترتیب شبکه‌ها فقط در Section مشخص می‌شوند.
  7. اجرای تمام خطوط به‌عنوان میلگرد: در پلان خطوط زیادی وجود دارند:
  • محور
  • اندازه‌گذاری
  • مرز فونداسیون
  • خط مقطع
  • Leader
  • میلگرد

همه خط‌ها آرماتور نیستند.

  1. اشتباه گرفتن میلگرد سراسری با تقویتی: میلگرد ADD ممکن است فقط در طول محدود اجرا شود. ادامه دادن آن در کل فونداسیون می‌تواند مصرف فولاد را بی‌دلیل افزایش دهد.
  2. تعیین محل وصله بر اساس طول شاخه: محل وصله باید مطابق دیتیل سازه باشد، نه جایی که شاخه میلگرد تمام شده است. مبحث نهم نیز محل قطع و وصله را جزو اطلاعات نقشه‌های کارگاهی می‌داند.
  3. حدس زدن علائم: اگر علامتی را نمی‌شناسید، به Legend مراجعه کنید. نباید بر اساس یک نقشه قدیمی فرض کنید همان علامت در پروژه جدید نیز همان معنی را دارد.

چک‌لیست خواندن نقشه اجرایی فونداسیون

قبل از شروع آرماتوربندی این موارد را یکی‌یکی کنترل کنید:

  • آخرین Revision نقشه در اختیار باشد.
  • عنوان شیت بررسی شود.
  • General Notes خوانده شود.
  • Legend علائم بررسی شود.
  • واحد اندازه‌گیری مشخص شود.
  • محورهای X و Y یا حروف و اعداد شناخته شوند.
  • موقعیت ستون‌ها کنترل شود.
  • تیپ فونداسیون‌ها مشخص شود.
  • ابعاد هر تیپ خوانده شود.
  • ضخامت فونداسیون مشخص شود.
  • سفره پایین استخراج شود.
  • قطر میلگردهای پایین مشخص شود.
  • فاصله میلگردهای پایین مشخص شود.
  • جهت میلگردهای پایین کنترل شود.
  • سفره بالا جداگانه خوانده شود.
  • میلگردهای تقویتی پیدا شوند.
  • محدوده میلگردهای تقویتی مشخص شود.
  • مقاطع مربوط مطالعه شوند.
  • دیتیل خرک بررسی شود.
  • کاور پایین، بالا و جانبی کنترل شود.
  • میلگردهای انتظار ستون بررسی شوند.
  • محل وصله‌ها کنترل شود.
  • طول‌های مهاری بررسی شوند.
  • جزئیات چاله آسانسور و بازشوها کنترل شوند.
  • مغایرت احتمالی بین پلان و دیتیل قبل از اجرا استعلام شود.

 

یک روش سریع برای خواندن هر نوشته میلگرد

هر بار که به یک Note مربوط به میلگرد رسیدید، شش سؤال از خودتان بپرسید:

۱. قطر؟

مثلاً Ø16

۲. تعداد یا فاصله؟

مثلاً @200 یا 6Ø20

۳. جهت؟

X، Y، طولی، عرضی یا EW

۴. تراز؟

TOP یا BOTTOM

۵. محدوده؟

از کجا تا کجا؟

۶. دیتیل تکمیلی؟

خم، وصله، طول یا Section دارد؟

اگر هر شش مورد مشخص شدند، تقریباً اطلاعات لازم برای اجرای آن گروه میلگرد را در اختیار دارید.

 

چگونه بفهمیم نقشه ابهام دارد؟

اگر برای یک میلگرد نتوانید حداقل موارد زیر را تعیین کنید:

  • قطر
  • محل
  • تعداد یا فاصله
  • جهت
  • طول یا محدوده
  • تراز

نقشه برای اجرای آن قسمت نیاز به بررسی بیشتری دارد.

در چنین شرایطی نباید آرماتوربند بر اساس تجربه شخصی اطلاعات حذف‌شده را تکمیل کند.

مبحث نهم نیز اساساً برای نقشه‌های کارگاهی ارائه اطلاعات لازم درباره قطر، محل، فاصله، خم، قطع و وصله را مطالبه می‌کند.

 

آیا نقشه‌خوانی برای محاسبه مقدار میلگرد هم کاربرد دارد؟

بله.

پس از استخراج:

  • قطر
  • تعداد
  • فاصله
  • طول
  • شکل خم

می‌توان مقدار تقریبی میلگرد پروژه را محاسبه و لیستوفر تهیه کرد.

منابع آموزشی نقشه‌خوانی نیز استخراج نوع، قطر، تعداد، طول و فاصله آرماتورها را از کاربردهای اصلی این فرایند معرفی می‌کنند.

البته لیستوفر اجرایی باید:

  • طول خم‌ها
  • اورلب
  • پرت
  • تغییر تیپ
  • میلگردهای تقویتی
  • ریشه ستون‌ها

را نیز در نظر بگیرد.

 

نقشه اجرایی فونداسیون را از کجا شروع کنیم؟

اگر بخواهیم کل مقاله را در یک مسیر کوتاه خلاصه کنیم:

اول: Title Block و Revision

↓

دوم: General Notes و Legend

↓

سوم: محوربندی

↓

چهارم: تیپ و ابعاد فونداسیون

↓

پنجم: سفره پایین

↓

ششم: سفره بالا

↓

هفتم: تقویتی‌ها

↓

هشتم: مقاطع

↓

نهم: میلگردهای انتظار

↓

دهم: کاور، خرک، وصله و طول مهاری

این ترتیب از پریدن میان چند شیت و گم شدن در جزئیات جلوگیری می‌کند.

 

ارتباط نقشه آرماتوربندی با خرک، کاور و اورلب

سه موضوعی که در مقالات قبلی بررسی کردیم، دقیقاً از همین نقشه استخراج می‌شوند.

میلگرد خرک

پس از مشخص شدن تراز شبکه بالا و پایین می‌توان ارتفاع و جانمایی سیستم نگهدارنده را کنترل کرد.

کاور میلگرد فونداسیون

Cover نقشه مشخص می‌کند شبکه نسبت به سطوح بتن در چه موقعیتی قرار گیرد.

اورلب میلگرد فونداسیون

محل و طول وصله نباید بر اساس حدس یا صرفاً طول شاخه تعیین شود و باید با دیتیل پروژه تطابق داشته باشد.

به همین دلیل قبل از اجرای هر سه مورد، مهارت خواندن نقشه آرماتوربندی فونداسیون ضروری است.

جمع‌بندی؛ نقشه فونداسیون را خط به خط نخوانید، لایه به لایه بخوانید

برای یادگیری نقشه آرماتوربندی فونداسیون نیازی نیست از روز اول تمام علائم سازه را حفظ کنید.

مهم‌تر از حفظ علامت‌ها، داشتن یک روش منظم برای خواندن نقشه است.

ابتدا:

نسخه نقشه، General Notes و Legend

را کنترل کنید.

بعد:

محورها، ابعاد و تیپ فونداسیون

را بخوانید.

سپس سراغ:

سفره پایین و سفره بالا میلگرد

بروید و برای هر شبکه:

  • قطر
  • فاصله
  • جهت
  • محدوده

را مشخص کنید.

پس از آن:

میلگردهای تقویتی، مقاطع، انتظار ستون، کاور، وصله و طول مهاری

را بررسی کنید.

مبحث نهم نیز نقشه‌های کارگاهی را ملزم به ارائه اطلاعات موردنیاز درباره قطر میلگرد، محل و فاصله آن‌ها و جزئیات خم، قطع و وصله می‌کند؛ یعنی همان اطلاعاتی که باید در یک نقشه‌خوانی اصولی استخراج شوند.

و مهم‌ترین قانون عملی:

هر علامتی که در نقشه دیدید، ابتدا در Legend همان پروژه معنی کنید؛ هر میلگردی که در پلان دیدید، در Section نیز کنترل کنید؛ و هر عددی که برای اجرا لازم است، از نقشه مصوب بخوانید، نه از حافظه و تجربه پروژه قبلی.

به این ترتیب نقشه دیگر مجموعه‌ای از خطوط درهم نیست؛ تبدیل به یک دستور اجرای مرحله‌به‌مرحله برای آرماتوربندی فونداسیون می‌شود.

OtiX راهی کوتاه برای دسترسی به رویای شما

جهت دریافت مشاوره از کارشناسان OtiX فقط یک تماس فاصله دارید

با ما در تماس باشید
80 85 35 66
021

سوالات متداول درباره نقشه آرماتوربندی فونداسیون

1/ نقشه آرماتوربندی فونداسیون چیست؟

نقشه‌ای سازه‌ای است که مشخصات آرماتورهای فونداسیون مانند قطر، تعداد یا فاصله، جهت، موقعیت، شبکه بالا و پایین، تقویتی‌ها و جزئیات مربوط به وصله و مهار را نشان می‌دهد. مبحث نهم نیز ارائه این اطلاعات و جزئیات لازم را در نقشه‌های کارگاهی پیش‌بینی می‌کند.

2/ برای خواندن نقشه میلگرد فونداسیون از کجا شروع کنیم؟

ابتدا Revision، General Notes و Legend را بخوانید. سپس محورها و تیپ فونداسیون را مشخص کرده و به ترتیب سفره پایین، سفره بالا، تقویتی‌ها، مقاطع و دیتیل‌ها را بررسی کنید.

3/ Ø16@20 در نقشه یعنی چه؟

در یک نقشه با واحد متناسب، معمولاً به معنی میلگرد قطر ۱۶ میلی‌متر با فاصله ۲۰ سانتی‌متر محور تا محور است. علامت Ø برای قطر و @ برای فاصله به‌طور رایج استفاده می‌شود، اما نحوه نگارش باید با راهنمای همان نقشه تطبیق داده شود.

4/ سفره بالا و پایین میلگرد چیست؟

سفره پایین شبکه آرماتور نزدیک سطح زیرین فونداسیون و سفره بالا شبکه نزدیک سطح فوقانی آن است. مشخصات هر دو شبکه باید جداگانه از پلان و مقاطع خوانده شوند.

5/ T و B در نقشه آرماتوربندی یعنی چه؟

در بسیاری از نقشه‌ها T به Top و B به Bottom اشاره می‌کنند؛ با این حال این یک قرارداد ترسیمی است و معنی نهایی باید از Legend پروژه بررسی شود.

6/ علامت EW در نقشه میلگرد چیست؟

در برخی نقشه‌ها EW مخفف Each Way و به معنی اجرای میلگرد در هر دو جهت است. قبل از استفاده باید تعریف آن در Legend نقشه کنترل شود.

7/ میلگرد ADD چیست؟

ADD یا Additional Bar معمولاً به میلگرد تقویتی اضافه بر شبکه اصلی اشاره دارد. قطر، تعداد، طول، محل و تراز آن باید از همان نقشه و دیتیل مربوط استخراج شود.

8/ تفاوت نقشه فونداسیون و دیتیل فونداسیون چیست؟

پلان موقعیت کلی اجزا را از بالا نشان می‌دهد، اما دیتیل و Section اطلاعات بیشتری درباره ضخامت، ارتفاع، ترتیب شبکه‌ها، خم، کاور و سایر جزئیات اجرایی ارائه می‌کنند. مقاطع در نقشه فونداسیون برای نمایش هندسه و جزئیاتی که در پلان به‌وضوح دیده نمی‌شوند استفاده می‌شوند.

9/ آیا می‌توان فقط با پلان فونداسیون آرماتوربندی کرد؟

در اغلب پروژه‌ها خیر. پلان باید همراه General Notes، مقاطع، دیتیل‌های آرماتوربندی و سایر شیت‌های مرتبط خوانده شود تا موقعیت سه‌بعدی میلگردها و جزئیات اجرایی مشخص شوند.

10/ از کجا بفهمیم میلگرد مربوط به سفره بالا است یا پایین؟

از علائم TOP/BOTTOM یا کدهای تعریف‌شده در Legend، عنوان پلان و مقاطع استفاده کنید. در صورت ابهام، Section مربوط به همان ناحیه مرجع مهمی برای تشخیص تراز شبکه است.

11/ محل وصله میلگرد را از کجای نقشه پیدا کنیم؟

ممکن است در پلان، General Notes یا دیتیل‌های اختصاصی وصله مشخص شده باشد. مبحث نهم محل قطع و وصله و اندازه‌های مربوط را جزو اطلاعات نقشه‌های کارگاهی می‌داند.

12/ اگر بین پلان و دیتیل تناقض وجود داشت چه کنیم؟

نباید یکی را خودسرانه انتخاب کرد. آخرین Revision، یادداشت‌های نقشه و سلسله‌مراتب اسناد پروژه باید بررسی و در صورت باقی ماندن مغایرت، موضوع از طراح یا مسئول فنی پروژه استعلام شود.