اگر مالک بدون وجود دلیل معتبر، قرارداد را یکطرفه خاتمه دهد، ممکن است خود او به پرداخت مطالبات، وجه التزام یا خسارت مجری ذیصلاح محکوم شود. از سوی دیگر، اگر شرایط فسخ فراهم باشد اما مالک تخلفات را مستند نکند یا اخطارهای لازم را ارسال ننماید، اثبات قانونی بودن فسخ دشوارتر خواهد شد.
در این مقاله، تمرکز ما بر رابطهٔ قراردادی مالک و مجری است: مالک چه زمانی حق فسخ دارد، پیش از فسخ چه اقداماتی لازم است، فسخ چگونه باید اعلام شود و پس از آن چه مطالباتی میان طرفین باقی میماند. فرایند اداری معرفی مجری جایگزین، موضوعی مستقل است و تنها در حد ارتباط آن با فسخ توضیح داده میشود.
مالک تنها زمانی میتواند قرارداد مجری ذیصلاح را یکطرفه فسخ کند که حق فسخ در قرارداد برای او پیشبینی شده باشد یا یکی از دلایل قانونی فسخ وجود داشته باشد. ابتدا باید تخلف مجری مستند شود، اخطار کتبی و مهلت رفع تخلف داده شود و سپس اعلام فسخ بهصورت رسمی و قابل اثبات، ترجیحاً از طریق اظهارنامه، برای مجری ارسال گردد. اگر مجری به وجود حق فسخ اعتراض کند، اختلاف باید مطابق شرط داوری قرارداد یا از طریق مرجع صالح رسیدگی شود.
خیر. اصل بر این است که قرارداد صحیح برای هر دو طرف لازمالاتباع است و هیچیک از آنها نمیتواند بدون رضایت طرف مقابل یا بدون داشتن علت قانونی، آن را یکطرفه برهم بزند. مادهٔ ۲۱۹ قانون مدنی نیز قراردادهای صحیح را لازمالاتباع میداند، مگر اینکه طرفین با رضایت یکدیگر اقاله کنند یا قرارداد به علت قانونی فسخ شود.
بنابراین صرفاً وجود موارد زیر معمولاً برای فسخ کافی نیست:
در چنین شرایطی، مسیر کمریسکتر معمولاً اقاله یا خاتمهٔ توافقی قرارداد است. فسخ یکطرفه زمانی قابل دفاع خواهد بود که بند مشخصی از قرارداد یا یک حق قانونی، این اختیار را به مالک داده باشد.
بسیاری از اختلافها از آنجا شروع میشوند که تمام شیوههای پایان قرارداد با عنوان «فسخ» شناخته میشوند؛ درحالیکه از نظر حقوقی تفاوت مهمی میان آنها وجود دارد.
فسخ نیازمند رضایت مجری نیست، اما نیازمند وجود حق فسخ است. اقاله برعکس، تنها با توافق دو طرف انجام میشود. همچنین پایان مدت قرارداد با فسخ تفاوت دارد؛ زیرا در پایان مدت، قرارداد بر اساس همان زمانی که طرفین تعیین کردهاند، خاتمه پیدا میکند.
در نمونه قرارداد اجرای ساختمان منتشرشده توسط سازمان نظام مهندسی ساختمان استان مرکزی، پایان مدت، فسخ، خاتمهٔ توافقی و حل اختلاف بهعنوان موضوعات جداگانه تنظیم شدهاند. این نمونه قرارداد الزاماً متن قرارداد همهٔ استانها نیست، اما تفاوت ساختاری این مفاهیم را بهخوبی نشان میدهد.
پاسخ دقیق به متن قرارداد بستگی دارد. مالک باید ابتدا بخشهای «موارد فسخ»، «تعهدات مجری»، «تضمینها»، «تأخیرات» و «حل اختلاف» را بررسی کند.
در یک نمونه قرارداد رسمی استانی، مواردی مانند نداشتن صلاحیت متناسب، از دست دادن صلاحیت، واگذاری کامل موضوع قرارداد به شخص دیگر، نبود سرپرست کارگاه در یک بازهٔ زمانی مشخص و بیتوجهی مجری به قوانین، کیفیت اجرا و اخطارهای ناظران، از جملهٔ دلایل فسخ از سوی صاحبکار شناخته شدهاند. این موارد تنها زمانی مستقیماً دربارهٔ پروژهٔ شما قابل استناد هستند که در قرارداد خودتان نیز پیشبینی شده باشند یا بتوان آنها را با قوانین عمومی قراردادها تطبیق داد.
اگر مشخص شود که مجری از ابتدا صلاحیت متناسب با پروژه را نداشته یا در طول اجرای کار، اعتبار و صلاحیت لازم را از دست داده است، ادامهٔ همکاری میتواند با مانع جدی مواجه شود.
مجریان حقیقی و حقوقی موظف هستند در حدود پروانه، صلاحیت و ظرفیت خود فعالیت کنند. دستورالعمل نحوهٔ فعالیت سازندگان نیز اجرای ساختمان را به سازندگان دارای صلاحیت واگذار کرده و مسئولیت اجرای پروژه را بر عهدهٔ آنان قرار داده است.
در این حالت، مالک باید وضعیت پروانه را از مرجع مربوطه استعلام کند و صرفاً شنیدن خبر تعلیق یا پایان اعتبار پروانه را مبنای فسخ قرار ندهد.
مجری میتواند برای بخشهایی از عملیات از نیروها، پیمانکاران و مدیران جزء استفاده کند؛ اما واگذاری کامل مسئولیت قرارداد به شخصی دیگر، بدون اجازه و برخلاف مفاد قرارداد، ممکن است یکی از دلایل فسخ محسوب شود.
نمونه قرارداد منتشرشدهٔ سازمان نظام مهندسی استان مرکزی، واگذاری کل موضوع قرارداد به غیر را هم بهعنوان تخلف از تعهدات مجری و هم بهعنوان یکی از موجبات فسخ از سوی صاحبکار معرفی کرده است.
مالک باید میان استفاده از پیمانکار جزء و انتقال کامل مسئولیت قرارداد تفاوت قائل شود. حضور عوامل اجرایی مختلف بهتنهایی ثابت نمیکند که مجری قرارداد را واگذار کرده است.
نبود حضور مؤثر در کارگاه، یکی از دلایل رایج اختلاف میان مالک و مجری است. با این حال، مالک باید بررسی کند که قرارداد دقیقاً چه میزان حضوری را برای خود مجری، رئیس کارگاه یا نمایندهٔ او تعیین کرده است.
دستورالعمل نحوهٔ فعالیت سازندگان مقرر میکند که در هر کارگاه، یک رئیس کارگاه دارای صلاحیت بهعنوان نمایندهٔ تماموقت مجری معرفی شود. همچنین ساختمان در طول عملیات اجرایی باید دارای مجری و رئیس کارگاه باشد.
بنابراین برای استناد به عدم حضور، موارد زیر اهمیت دارند:
اگر مجری عملیات را برخلاف نقشههای مصوب، مقررات ملی ساختمان یا دستورات قانونی ناظر انجام دهد، مالک باید ابتدا تخلف را با گزارش فنی معتبر مستند کند.
مجری ذیصلاح مسئول اجرای ساختمان و پاسخگویی به مالک، مراجع صدور پروانه، مراجع کنترل ساختمان و ناظران است. نمونه قرارداد استانی نیز رعایت قوانین، کیفیت اجرا، رفع نواقص و توجه به اخطارهای ناظران را از تعهدات اصلی مجری میداند.
نظر شخصی مالک دربارهٔ کیفیت، جای گزارش فنی را نمیگیرد. برای مثال، اگر مالک از ظاهر بتن یا نحوهٔ اجرای یک بخش ناراضی باشد، بهتر است موضوع از سوی ناظر، طراح یا کارشناس متخصص بررسی شود.
گاهی نقص قابل اصلاح است و قرارداد نیز مجری را ملزم میکند که پس از دریافت اخطار، در مهلت مشخص آن را برطرف کند. در این حالت، مالک معمولاً نباید بدون دادن فرصت اصلاح، مستقیماً قرارداد را فسخ کند.
مواد ۲۳۷ تا ۲۳۹ قانون مدنی دربارهٔ تخلف از شرط فعل، ابتدا امکان الزام متعهد به انجام تعهد و در صورت امکان، انجام آن را به هزینهٔ متعهد مطرح میکنند. زمانی که اجبار به انجام تعهد ممکن نباشد و شخص دیگری نیز نتواند آن را بهجای متعهد انجام دهد، حق فسخ مطرح میشود.
به همین دلیل، هر تخلفی بهصورت خودکار حق فسخ ایجاد نمیکند. ممکن است ابتدا لازم باشد مجری به رفع نقص، تکمیل گزارش یا اجرای تعهد الزام شود.
تأخیر میتواند مبنای فسخ باشد، مشروط بر اینکه:
مادهٔ ۲۲۶ قانون مدنی نیز در زمینهٔ مطالبهٔ خسارت ناشی از عدم انجام تعهد، به اهمیت تعیین موعد و انقضای آن یا اثبات مطالبهٔ انجام تعهد اشاره میکند.
برای اثبات تأخیر، صرفاً مقایسهٔ تاریخ شروع و پایان کافی نیست. تغییر نقشه، تأخیر مالک در پرداخت، آماده نبودن مصالح، توقفهای قانونی و حوادث خارج از اختیار مجری نیز باید مورد بررسی قرار گیرند.
اگر مجری مسئول مدیریت ایمنی پروژه باشد و با وجود اخطارهای مکتوب، الزامات لازم را رعایت نکند، این موضوع میتواند تخلف مهمی محسوب شود.
دستورالعمل سازندگان، مسئولیت اجرای ساختمان و پاسخگویی در برابر مراجع مرتبط را بر عهدهٔ مجری قرار داده و نمونه قرارداد استانی نیز مدیریت الزامات ایمنی و زیستمحیطی را جزو تعهدات مدیر فنی ساخت شناخته است.
با توجه به حساسیت حوادث کارگاهی، مالک باید گزارش ایمنی، اخطار ناظر و تصاویر وضعیت خطرناک را حفظ کند و در شرایط فوری، صرفاً منتظر پایان فرایند اختلاف قراردادی نماند.
هرچه مستندات مالک کاملتر باشند، امکان دفاع از قانونی بودن فسخ بیشتر میشود.
مهمترین اصل این است که هر ادعا به یک بند مشخص قرارداد متصل شود. عبارت کلی «مجری به تعهداتش عمل نکرده است» برای اثبات حق فسخ کافی نیست.
فقط صفحهٔ اصلی قرارداد را نخوانید. شرایط عمومی، شرایط خصوصی، الحاقیهها، برنامهٔ زمانبندی، صورتجلسات و مکاتبات امضاشده نیز ممکن است بخشی از قرارداد محسوب شوند.
موارد زیر را پیدا کنید:
اگر در قرارداد حق فسخ صریحی برای مالک درج نشده باشد، نباید فرض کرد که هر تخلفی از سوی مجری، اجازهٔ فسخ فوری را به مالک میدهد.
مالک باید مشخص کند که مجری دقیقاً کدام تعهد را، در چه تاریخی و به چه شکلی نقض کرده است.
برای مثال، بهجای نوشتن «مجری در پروژه حضور ندارد»، بهتر است نوشته شود:
«مطابق بند مربوط به حضور رئیس کارگاه، مجری مکلف به معرفی و استقرار مسئول واجد صلاحیت بوده است. با وجود اخطارهای مورخ …، از تاریخ … کارگاه فاقد مسئول معرفیشده بوده است.»
این شیوه، اخطار و اعلام فسخ را قابل بررسیتر میکند.
اگر قرارداد برای فسخ، اخطار قبلی یا مهلت رفع نقص تعیین کرده است، مالک باید دقیقاً همان مهلت را رعایت کند.
در نمونه قرارداد استانی بررسیشده، فسخ از طرف مالک برای موارد تعیینشده با اخطار کتبی ۱۵روزه پیشبینی شده است. این مهلت یک قاعدهٔ یکسان برای تمام قراردادهای کشور نیست و باید عدد مندرج در قرارداد خودتان را ملاک قرار دهید.
اخطار باید شامل این اطلاعات باشد:
اگر مجری در مهلت مقرر تخلف را برطرف کرده باشد، ممکن است دیگر امکان استناد به همان تخلف برای فسخ وجود نداشته باشد.
اگر تخلف ادامه دارد، گزارش جدید تهیه کنید تا مشخص شود:
قانون مدنی اعمال فسخ را به لفظ یا فعلی که بر آن دلالت کند امکانپذیر میداند؛ اما در قراردادهای ساختمانی، اثبات زمان و محتوای اعلام فسخ اهمیت زیادی دارد. به همین دلیل، اتکا به تماس تلفنی یا پیام شفاهی پرریسک است.
مالک بهتر است اعلام فسخ را با روشی انجام دهد که دریافت آن قابل اثبات باشد؛ مانند:
اعلام فسخ باید صریح باشد. عباراتی مانند «در صورت ادامهٔ این وضعیت ممکن است قرارداد را فسخ کنیم» اعلام فسخ محسوب نمیشوند.
اگر قرارداد ارسال رونوشت به سازمان نظام مهندسی، ناظر هماهنگکننده، مرجع صدور پروانه یا واحد حقوقی را لازم دانسته است، مالک باید این بخش را نیز رعایت کند.
در نمونه قرارداد استانی، اعلام کتبی علت فسخ به طرف مقابل و سازمان، تشکیل جلسه برای صورتبرداری از کارهای انجامشده و ارجاع اختلاف به مرجع حل اختلاف در صورت اعتراض طرف مقابل، پیشبینی شده است.
فسخ قرارداد به این معنا نیست که تمام خدمات قبلی مجری بدون ارزش است یا تمام پرداختهای مالک قابل استرداد هستند.
پس از فسخ باید مشخص شود:
در نمونه قرارداد استانی، پس از فسخ، صورتبرداری از کارهای انجامشده و تنظیم صورتجلسه پیشبینی شده و تصریح شده است که فسخ، مسئولیت مجری و ناظر نسبت به قسمتهایی را که اجرا یا تأیید کردهاند از بین نمیبرد.
فسخ قرارداد خصوصی، مجوز ادامهٔ عملیات بدون مجری نیست. دستورالعمل نحوهٔ فعالیت سازندگان تصریح میکند که در صورت فسخ قرارداد، ادامهٔ کار منوط به معرفی مجری جدید به مرجع صدور پروانه و سازمان نظام مهندسی استان است.
بنابراین مالک نباید بلافاصله پس از ارسال اعلام فسخ، عملیات را با پیمانکاران قبلی یا مجری جدیدی که هنوز بهصورت رسمی معرفی نشده، ادامه دهد.
جزئیات ثبت تغییر و معرفی مجری جایگزین بهتر است در مقالهٔ جداگانهٔ «مراحل تعویض مجری ذیصلاح» توضیح داده شود تا این صفحه بر حقوق و تعهدات ناشی از فسخ متمرکز بماند.
متن زیر یک الگوی عمومی است و باید با مفاد قرارداد و شرایط واقعی پروژه تطبیق داده شود:
موضوع: اعلام فسخ قرارداد اجرای ساختمان
آقای/خانم/شرکت …
مجری ذیصلاح پروژه به شماره قرارداد … مورخ …
با توجه به تعهد مقرر در بند … قرارداد مبنی بر …، و نظر به اینکه مطابق مستندات و اخطار کتبی مورخ …، تعهد مذکور تا پایان مهلت تعیینشده انجام نشده است، شرایط مقرر در بند … قرارداد برای اعمال حق فسخ محقق شده است.
بدینوسیله فسخ قرارداد فوق از تاریخ ابلاغ این نامه اعلام میشود. لازم است در مهلت مقرر نسبت به ارائهٔ گزارش اقدامات انجامشده، تحویل اسناد و مدارک پروژه، شرکت در جلسهٔ صورتبرداری و تعیین وضعیت مطالبات و تضمینهای قراردادی اقدام کنید.
این اعلام بهمنزلهٔ صرفنظر کردن از حقوق مالک نسبت به مطالبهٔ خسارات، رفع نواقص، استرداد وجوه یا پیگیری سایر حقوق قراردادی و قانونی نیست.
نام و مشخصات مالک
تاریخ و امضا
اگر قصد دارید پس از فسخ قرارداد، مجری ذیصلاح پروژه را تغییر دهید، آشنایی با مراحل و مدارک لازم اهمیت زیادی دارد. برای آگاهی از جزئیات، راهنمای کامل تعویض مجری ذیصلاح را مطالعه کنید.
در صورتی که مالک حق فسخ معتبری داشته باشد، اعمال فسخ اصولاً یک اقدام یکطرفه است و به موافقت مجری وابسته نیست. با این حال، اگر مجری اصل تخلف، تحقق شرط فسخ یا رعایت مهلت اخطار را نپذیرد، مالک ممکن است برای تأیید فسخ و حل آثار مالی آن به داوری یا مرجع قضایی مراجعه کند.
در نمونه قرارداد استانی مورد بررسی، در صورت اعتراض طرف مقابل به اعلام فسخ، پیگیری موضوع از طریق مرجع حل اختلاف قرارداد پیشبینی شده است.
بنابراین باید میان دو موضوع تفاوت قائل شد:
اگر قرارداد دارای شرط داوری است، پیش از طرح دعوا باید متن شرط و حدود اختیار داور بررسی شود.
قانوناً ممکن است قرارداد شیوهٔ دیگری برای اعلام فسخ پیشبینی کرده باشد؛ بنابراین اظهارنامه همیشه تنها روش ممکن نیست. با این حال، ارسال اظهارنامه مزیت مهمی دارد: متن اعلام، زمان ارسال و مخاطب آن قابل اثبات میشود.
در قراردادهای ساختمانی که احتمال اختلاف مالی یا فنی بالاست، استفاده از یک ابلاغ رسمی معمولاً از پیام تلفنی، واتساپ یا نامهٔ بدون رسید، مطمئنتر است.
اگر قرارداد مهلت اخطار و سپس اعلام فسخ را بهصورت جداگانه تعیین کرده باشد، بهتر است دو مرحله با هم مخلوط نشوند:
فسخ قرارداد لزوماً مالک را از پرداخت تمام مطالبات مجری معاف نمیکند. مبلغ نهایی به نوع قرارداد، میزان پیشرفت، مدت سپریشده، خدمات تحویلشده، پیشپرداخت، خسارتها و شرایط خصوصی قرارداد بستگی دارد.
قانون مدنی، مسئولیت ناشی از نقض تعهد و امکان مطالبهٔ خسارت را در صورت وجود شرایط قانونی یا قراردادی به رسمیت میشناسد. اگر برای تخلف، وجه التزام مشخصی تعیین شده باشد، همان شرط قراردادی نیز در محاسبات اهمیت پیدا میکند.
ممکن است پس از فسخ، این مطالبات مطرح شوند:
در نمونه قرارداد استانی، برای محاسبهٔ دستمزد در فسخ پیش از پایان مدت، مقایسهٔ مدت سپریشده و میزان پیشرفت عملیات مطرح شده است. این فرمول تنها زمانی برای پروژهٔ شما قابل اعمال است که در قرارداد یا ضمائم آن پذیرفته شده باشد.
صرف اعلام فسخ، مجوز خودکار برای ضبط چک، سفته، ضمانتنامه یا تضمین اجرای تعهد نیست.
مالک باید بررسی کند:
اگر تضمین بابت پیشپرداخت دریافت شده باشد، نمیتوان بدون توجه به مبلغ مستهلکشده و خدمات انجامشده، تمام آن را بابت هر نوع اختلافی ضبط کرد.
نمونه قرارداد استانی، تضمین اجرای تعهدات و تضمین پیشپرداخت را از یکدیگر تفکیک کرده و برای استفاده یا استرداد هرکدام، شرایط جداگانهای در نظر گرفته است.
از تاریخ مؤثر فسخ، طرفین اصولاً مکلف به ادامهٔ تعهدات آیندهٔ قرارداد نیستند؛ اما تعهدات مربوط به تسویه، تحویل اسناد، محرمانگی، حل اختلاف و جبران خسارت ممکن است همچنان باقی بمانند.
مجری همچنان نسبت به عملیاتی که در دورهٔ مسئولیت خود اجرا یا تأیید کرده است، پاسخگو خواهد بود. فسخ نباید بهعنوان راهی برای حذف مسئولیتهای قبلی در نظر گرفته شود.
اگر بخشی از خدمات بهدرستی انجام شده باشد، اختلاف دربارهٔ ادامهٔ همکاری لزوماً موجب از بین رفتن حقالزحمهٔ همان بخش نمیشود.
برای ادامهٔ عملیات باید مجری جدید مطابق با ضوابط معرفی شود. این الزام مستقل از اختلاف مالی مالک و مجری قبلی است.
اگر مالک بدون داشتن حق فسخ یا بدون رعایت تشریفات قراردادی، همکاری را قطع کند، ممکن است اقدام او نقض قرارداد شناخته شود.
پیامدهای احتمالی عبارتاند از:
مادهٔ ۲۱۹ قانون مدنی بر لازمالاتباع بودن قرارداد تأکید دارد و مواد مربوط به تخلف از تعهد نیز امکان الزام به انجام تعهد یا مطالبهٔ خسارت را در شرایط مقرر فراهم میکنند.
به همین دلیل، پیش از فسخ باید میان «تخلف واقعی مجری» و «نارضایتی مالک از ادامهٔ همکاری» تفاوت قائل شد.
اگر مالک بدون مبنای قراردادی، پرداختهای سررسیدشده را متوقف کند، مجری ممکن است خود او را متخلف بداند و خسارت مطالبه کند.
عبارتهایی مانند «از فردا سر کار نیایید» نه علت فسخ را مشخص میکنند و نه رعایت تشریفات قرارداد را اثبات میکنند.
اگر قرارداد اخطار قبلی یا مهلت اصلاح تعیین کرده باشد، فسخ فوری میتواند غیرموجه تلقی شود.
نوع تضمین و تعهدی که برای آن صادر شده است باید مشخص باشد. هر تضمینی برای هر خسارتی قابل استفاده نیست.
ادامهٔ کار پس از فسخ و پیش از معرفی مجری جدید، مرز مسئولیتها را مبهم و ریسک پروژه را بیشتر میکند.
فسخ، اصل ادامهٔ قرارداد را پایان میدهد؛ اما اختلاف مالی ممکن است همچنان باقی بماند. این دو موضوع باید جداگانه مستند شوند.
پیش از ارسال اعلام فسخ، این موارد را کنترل کنید:
فسخ قرارداد مجری ذیصلاح از سوی مالک، زمانی معتبر و کمریسک خواهد بود که مالک بتواند حق فسخ خود را به یک بند روشن از قرارداد یا یک دلیل قانونی مستند متصل کند. نارضایتی، تغییر نظر یا انتخاب مجری ارزانتر، بهتنهایی مجوزی برای فسخ یکطرفه محسوب نمیشود.
مالک باید تخلف را مستند کند، اخطار و مهلت مقرر را رعایت نماید و سپس فسخ را بهصورت صریح و قابلاثبات اعلام کند. پس از آن نیز وضعیت خدمات انجامشده، حقالزحمه، خسارتها، تضمینها و مسئولیتهای باقیمانده باید صورتجلسه شوند.
فسخ قرارداد، مسئولیت مجری نسبت به کارهای قبلی را از بین نمیبرد و به مالک نیز اجازه نمیدهد پروژه را بدون معرفی مجری جایگزین ادامه دهد. اگر دربارهٔ تحقق شرایط فسخ اختلافی وجود داشته باشد، موضوع باید بر اساس شرط داوری یا از طریق مرجع صالح رسیدگی شود.
جهت دریافت مشاوره از کارشناسان OtiX فقط یک تماس فاصله دارید
1/ آیا مالک بدون دلیل میتواند قرارداد مجری را فسخ کند؟
خیر. قرارداد صحیح لازمالاتباع است و مالک برای فسخ یکطرفه باید حق قراردادی یا دلیل قانونی داشته باشد. در غیر این صورت، مجری میتواند خسارت یا مطالبات قراردادی خود را مطالبه کند.
2/ آیا نارضایتی از عملکرد مجری برای فسخ کافی است؟
نارضایتی کلی کافی نیست. مالک باید تخلف مشخص، بند نقضشدهٔ قرارداد و مستندات مربوط به آن را ارائه کند.
3/ آیا قبل از فسخ باید به مجری اخطار داد؟
اگر قرارداد اخطار قبلی یا مهلت رفع تخلف تعیین کرده باشد، رعایت آن ضروری است. حتی در نبود مهلت صریح، اخطار کتبی میتواند مطالبهٔ انجام تعهد و ادامهٔ تخلف را اثبات کند.
4/ آیا برای فسخ قرارداد ارسال اظهارنامه ضروری است؟
همیشه تنها روش قانونی نیست، اما برای اثبات متن و زمان اعلام فسخ، روشی مطمئن محسوب میشود. شیوهٔ ابلاغ درجشده در قرارداد نیز باید رعایت شود.
5/ آیا مالک برای فسخ به رأی دادگاه نیاز دارد؟
اگر حق فسخ وجود داشته باشد، مالک میتواند آن را اعلام کند؛ اما در صورت اعتراض مجری، ممکن است تأیید فسخ و آثار مالی آن در داوری یا مرجع قضایی بررسی شود.
6/ آیا با فسخ قرارداد، مجری دیگر هیچ مسئولیتی ندارد؟
خیر. مسئولیت مجری نسبت به عملیات و خدماتی که پیش از فسخ انجام داده یا تأیید کرده است، از بین نمیرود.
7/ آیا مالک میتواند پس از فسخ فوراً ساختوساز را ادامه دهد؟
خیر. ادامهٔ عملیات منوط به معرفی مجری جدید به مراجع مربوط است و پروژه در طول اجرا باید مجری و رئیس کارگاه داشته باشد.
8/ حقالزحمهٔ مجری پس از فسخ چگونه محاسبه میشود؟
محاسبه به متن قرارداد، مدت سپریشده، میزان پیشرفت، خدمات انجامشده و خسارتهای اثباتشده بستگی دارد. یک فرمول ثابت برای همهٔ قراردادها وجود ندارد.
9/ آیا مالک میتواند تمام پیشپرداخت را پس بگیرد؟
فقط بخشی که در برابر آن خدمتی ارائه نشده یا طبق قرارداد قابل استرداد است، قابل مطالبه خواهد بود. مبلغ دقیق باید با بررسی صورتوضعیت، پیشرفت و مفاد قرارداد مشخص شود.
10/ اگر مجری اعلام فسخ را قبول نکند چه میشود؟
قبول نکردن مجری لزوماً فسخ را بیاثر نمیکند، اما اختلاف دربارهٔ وجود حق فسخ باید از طریق مرجع حل اختلاف تعیینشده در قرارداد یا مرجع صالح رسیدگی شود.